Recensies

Femke Brockhus laat lezer stil worden, met prachtig, poëtisch romandebuut

Laat het stil zijn

Soms lees je van die verhalen, die vervolgens dagen- of zelfs wekenlang nasudderen. Verhalen waar je over blijft nadenken. Over het hoe, maar vooral het waarom. Laat het stil zijn, het bijzondere, poëtische romandebuut van Femke Brockhus (Alkmaar, 1989) is er zo eentje. Het verhaal, het waarom, maar zeker ook haar prachtige geformuleerde zinnen, blijven je gegarandeerd lang bij.

Het is inmiddels een aantal weken geleden dat ik de debuutroman van Femke Brockhus heb gelezen. Omdat dit boek zó anders is qua stijl en qua opzet dan de romans die ik normaal gesproken lees, duurde het even voordat ik het compleet had overdacht en mijn gedachten hierover op papier had gezet.

Melodische zinnen en merkwaardige stiltes
Ten eerste is het boek opgesplitst in vijf delen: (I) Natuurlijk is dit niet waar, (II) Soms vertellen we de waarheid, (III) Steen, (IV) We nemen de volgende uittocht wel en (V) Daar waar wij verdwijnen. Deze vijf delen zijn vervolgens opgesplitst in verschillende, korte fragmenten die elkaar in rap tempo opvolgen. Daarop aansluitend moet ik bekennen dat het een bladzijde of vijftig à zestig heeft geduurd voordat ik ‘goed in het verhaal zat’; als je het tenminste ook zo kunt noemen. De roman leest namelijk als een poëziebundel. Aan de ene kant is dat enorm positief: de prachtige, melodische zinnen zorgen voor bijzondere, maar merkwaardige ‘stiltes’ en tegelijkertijd een opvallende en vrije gedachtenstroom, die het verhaal extra kracht geven. Aan de andere kant: deze stijl zou ervoor kunnen zorgen dat sommige lezers – en dan doel ik voornamelijk op een wat jonger publiek – afhaken.

Van jong meisje tot moederfiguur
Kort samengevat gaat Laat het stil zijn over de zusjes Ruth en Carmel, die dagenlang worden vastgehouden in een overvolle schouwburg, vermoedelijk ergens in Nederland. Ruth ontfermt zich over haar jongere zusje en probeert haar te beschermen voor hetgeen er komen gaat. Al is het lang onduidelijk wat dit nu precies is. Want: wie zijn deze meisjes en waarom zitten ze opgesloten in een schouwburg? Gaat het om een terroristische aanval waar zij toevallig slachtoffer van zijn, of draait het uit op iets anders? Tijdens het wachten, passeren vervolgens diverse gedachten van Ruth de revue. Als lezer krijg je een uniek kijkje in de ontwikkeling van haar als persoon en de redenen waarom zij bepaalde handelingen uitvoert. Van het jonge meisje dat zij ooit was, ontwikkelt Ruth zich daarna stapsgewijs tot moederfiguur, in een bizarre en verschrikkelijke omgeving: “In de nachtelijke kou op het plein waar we geteld en gekeurd worden, bedenk ik me Carmel in mijn dikste winterkleren. Ik trek de muts over haar ogen en oren en knoop de sjaal voor haar neus. Ze mag niet zien, horen, ruiken. Ze moet naar binnen. Buiten gebeuren verdorven dingen, in klaarlichte maneschijn.”

Spelen met taal
Hoewel Brockhus de indruk wekt dat het verhaal zich voor het grootste gedeelte afspeelt in een concentratiekamp, wordt dit nergens bevestigd. Maar als lezer stoort mij dit niet. Brockhus speelt namelijk bewonderenswaardig met taal wat ervoor zorgt dat je – net als hoofdpersoon Ruth – overrompeld wordt door gevoelens van afschuw, verwarring, angst, eenzaamheid, leegte, (valse) hoop en beklemming. En dat is hetgeen waar het – naar mijn mening – in dit boek om gaat: de innerlijke strijd van de hoofdpersoon, tegen de rest van de wereld. Dit citaat omschrijft dit wat mij betreft perfect:“‘Jouw probleem is dat je nog van de wereld houdt’, zegt iemand in het voorbijgaan. ‘We zijn hier niet om te blijven.'”

Binding met de hoofdpersoon
Hoewel ik van mening ben dat Femke Brockhus trots mag zijn op haar debuut en ik literatuurliefhebbend Nederland zeker aanraad om dit boek te lezen, moet mij toch van het hart dat ik mij af en toe ietwat lastig aan de hoofdpersoon kon binden. Dat heeft te maken met de zeer korte fragmenten waarin het verhaal is opgesplitst. Soms volgden die elkaar in een iets te vlot tempo op. Maar de prachtige, poëtische zinnen, de sfeer in het boek en het taalgevoel van de auteur, maakten deze roman tot een bijzonder pareltje.

Femke Brockhus: Laat het stil zijn (2017, 1e druk). Uitgeverij Koppernik, 158 blz. €16,50

Advertenties

29 gedachten over “Femke Brockhus laat lezer stil worden, met prachtig, poëtisch romandebuut

  1. Ik weet niet of ik dit boek wel zo snel zou lezen. Ik hou meer van de lekkere doorleesboeken zoals Elke Dag Maandag van Jessica Brody. Wel moet ik zeggen dat de titel me wel aanspreekt. Maar ik denk niet dat ik dit boek echt ga lezen. Je blognaam is leuk trouwens!

    Like

    1. Dankjewel, Sofie! Elke Dag Maandag is inderdaad een lekker ‘doorleesboek’! Ik moest eerlijk gezegd wel heel erg aan de stijl wennen van ‘Laat het stil zijn’, maar als je er eenmaal in zit, leest het fijn.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s